Jak rozpoznać oszustwo z klonowanym głosem — zanim stracisz pieniądze

Opublikowano: 4 września 2026

Jak rozpoznać oszustwo z klonowanym głosem — zanim stracisz pieniądze

Jak rozpoznać oszustwo z klonowanym głosem — zanim stracisz pieniądze

Wyobraź sobie spokojne popołudnie. Telefon dzwoni, a po drugiej stronie słyszysz głos, który brzmi jak głos twojego dziecka albo wnuka. Jest zdenerwowany, mówi, że miał wypadek — na przykład potrącił pieszego — i pilnie potrzebuje przelewu. Prosi, żeby się pospieszyć, i się rozłącza. Serce ci wali. Czy to naprawdę on?

To jest właśnie mechanizm, przed którym od 25 kwietnia 2024 roku oficjalnie ostrzega polska Policja: oszustwo „na wypadek” z użyciem sztucznej inteligencji do klonowania głosu.

Co się właściwie dzieje

Oszust nagrywa kilka sekund głosu ofiary — na przykład z mediów społecznościowych — i za pomocą narzędzia AI generuje na tej podstawie fałszywą wiadomość głosową bliskiej osoby proszącej o pilny przelew. Policja podkreśla, że do sklonowania głosu wystarczy krótka próbka dźwięku. To nie jest scenariusz z filmu — to opisany oficjalnie mechanizm, wobec którego jedyną realną obroną jest procedura, nie wyczucie.

Co pokazują dane

W 2025 roku do CERT Polska (NASK) wpłynęło 658 320 zgłoszeń dotyczących incydentów bezpieczeństwa, z czego zarejestrowano 260 783 unikalne incydenty — wzrost o 152% rok do roku. Aż 97% zarejestrowanych incydentów to oszustwa komputerowe: phishing, fałszywe inwestycje, wyłudzenia. CERT Polska wprost wskazuje, że grafiki, zdjęcia i filmy typu deepfake są „nieodłącznym elementem” kampanii fałszywych inwestycji (CERT Polska/NASK, raport roczny 2025).

W Stanach Zjednoczonych FBI po raz pierwszy w niemal 25-letniej historii swojego rocznego raportu poświęciło osobną sekcję oszustwom związanym z AI: 22 364 zgłoszenia i około 893 mln USD strat w 2025 roku (FBI IC3, raport roczny 2025, cyt. za Forbes, kwiecień 2026). Amerykańscy seniorzy w wieku 60+ zgłosili w 2025 roku 7,7 mld USD strat ze wszystkich oszustw łącznie (wzrost 59% rok do roku), z czego ponad 3100 zgłoszeń wskazywało konkretnie na użycie AI, ze stratami przekraczającymi 352 mln USD. Same oszustwa typu „na wnuczka” (grandparent scam) z klonowaniem głosu przyniosły ponad 5 mln USD strat w 2025 roku (FBI IC3 2025, cyt. za HousingWire).

Te liczby dotyczą USA, nie Polski — nie wolno ich przenosić wprost na polskie realia.

Udokumentowane przypadki w Polsce

PKO Bank Polski wielokrotnie ostrzegał klientów przed oszustami wykorzystującymi narzędzia AI do tworzenia fałszywych legitymacji bankowych podczas rozmów telefonicznych oraz przed kampaniami phishingowymi podszywającymi się pod bank. Konkretnych strat finansowych bank publicznie nie ujawnia (TVN24 Biznes).

Warto też wiedzieć, że część liczb krążących w sieci (np. na blogach branżowych) to przetworzone dane z raportu FBI IC3, a nie oryginalne źródło — dlatego w tym artykule cytujemy FBI i CERT Polska bezpośrednio.

Czego dane nie mówią

Nie ma opublikowanych, oficjalnych danych o stratach finansowych w Polsce związanych konkretnie z klonowaniem głosu AI. CERT Polska i Policja opisują mechanizm, ale nie publikują osobnych statystyk strat w złotówkach dla tej metody. To nie znaczy, że problem nie istnieje — znaczy tylko, że nikt jeszcze go w Polsce precyzyjnie nie zmierzył. Nie ma też potwierdzenia, jaki odsetek oszustw „na wypadek” w Polsce faktycznie wykorzystuje AI, a jaki to tradycyjna imitacja głosu bez narzędzi AI — polskie statystyki nie rozdzielają tych kategorii. Nie ma również informacji o zakończonych sprawach karnych czy wyrokach w Polsce dotyczących konkretnie klonowania głosu.

Praktyka — obrona dla rodziny i małej firmy

  1. Ustalcie w rodzinie lub firmie hasło-klucz weryfikacyjne, którego AI nie może znać.
  2. Przy telefonie z prośbą o pilny przelew: rozłącz się i oddzwoń na numer zapisany wcześniej samodzielnie — nigdy na numer z otrzymanej wiadomości ani przez „callback” z tej samej rozmowy.
  3. Nigdy nie podawaj kodu BLIK, haseł ani loginów przez telefon — policja i banki nigdy o to nie proszą.
  4. Ogranicz publiczną dostępność nagrań głosu osób starszych w rodzinie — kilka sekund audio wystarcza do klonowania.
  5. W małych organizacjach wprowadź procedurę podwójnej weryfikacji przy każdym nietypowym poleceniu przelewu: telefon zwrotny na znany numer plus limit kwotowy bez dodatkowej autoryzacji — niezależnie od tego, jak przekonujący jest głos w słuchawce.

Test na 5 minut

  1. Czy rodzina albo zespół zna zasadę „nigdy nie działaj pod presją czasu z telefonu — zawsze oddzwoń na znany numer”? Jeśli nie, ustalcie to dziś.
  2. Czy w firmie każdy nietypowy przelew wymaga potwierdzenia drugiej osoby poza kanałem, którym przyszła prośba? Jeśli nie, to najtańsza bramka do wdrożenia.
  3. Czy ktoś w rodzinie ma hasło-klucz na wypadek telefonu „z wypadku”? Jeśli nie, ustalcie je teraz, nie podczas kryzysu.

Źródła

Ten artykuł jest częścią serii „Bezpieczne używanie AI” na barnabaai.com.

Ten tekst powstał przy udziale narzędzi AI. Treść merytoryczna została sprawdzona przez autora.

sofi - neutral